Haagse VVD in het nieuws: Saoedische parel is haar glans kwijt

Algemeen Dagblad, zaterdag 10 april 2021

door Bart Lelieveld

In de achtertuin van het World Forum, Europol en het Joegoslavië-tribunaal staat villa De Kempenaer langzaam weg te kwijnen. De achtergevel is al ingestort. Eigenaar Saoedi-Arabië lijkt zich er niet om te bekommeren.

 Het geld mag in de Saoedische paleizen dan wel tegen de plinten klotsen, de oliedollars vinden hun weg niet naar aannemers in Den Haag. Een lik verf, een nieuwe ruit en reparatie van kozijnen van het pand aan de Eisenhowerlaan bleven de laatste jaren uit.

Een verrassing is het dan ook niet dat de glans van de rijksmonumentale villa uit 1909 langzaam wat dofjes is geworden. Volgens een van de buren is er al een jaar of vijftien geen onderhoud meer gepleegd. ,,Een paar jaar terug werd het gebouw in de steigers gezet. Maar volgens mij ontstond er ruzie, want de steigers werden weer weggehaald zonder dat er iets gedaan was.”

Gezien de staat van het exterieur vraagt de man zich af hoe het er binnen uit moet zien. In een van de ramen zit een gat, een houten plank is er als provisorische reparatie achter geplaatst. Hoewel hij binnen wel eens beweging ziet, heeft hij niet de indruk dat er wordt gewoond of gewerkt in De Kempenaer.

De stichting Bescherming Architectuur Statenkwartier (BAS) maakt zich zorgen. Marja Langenberg zegt dat juist deze villa ‘een heel bijzonder exemplaar’ van een rijksmonument is. ,,Twee keer per jaar halen ze onkruid weg. En als er aandacht voor is in de krant of de gemeenteraad, ook dan pakken ze opeens de tuin aan, of maken ze een ruitje. Daar zijn ze toch wel gevoelig voor.”

Die bezorgde geluiden over monumentale panden die in buitenlandse handen zijn, duiken nu ook weer op in de gemeenteraad. Afgelopen najaar vroeg de VVD wat het stadsbestuur gaat doen om ervoor te zorgen dat er weer wat van de oude luister van de kapitale villa wordt hersteld.

Niet dwingen
Dat blijkt buitengewoon lastig. De gemeente kan Saoedi-Arabië op geen enkele manier dwingen om onderhoud te plegen. Dat geldt voor alle gebouwen die in gebruik zijn bij een diplomatieke missie. Die zijn ‘gevrijwaard van onderzoek, vordering, beslaglegging of executoriale maatregelen’. Wel is de gemeente, samen met het ministerie van Buitenlandse Zaken, in gesprek met vertegenwoordigers van de ambassade.

Maar onlangs stortte een stuk gevel in van een later aangebouwd deel, dat grenst aan de Van Bleiswijkstraat. Een hele partij bakstenen van enkele vierkante meters onder de dakrand, is naar beneden gekomen.

Het is aanleiding voor VVD-raadsleden Judith Oudshoorn en Jan Pronk om meer actie te vragen van de gemeente. Dat een gebouw er vervallen uitziet is al een brug te ver, maar nu er delen van het pand afbrokkelen is ook de veiligheid in het geding. Het gaat weliswaar om een later aangebouwd bouwwerk, maar ook een ornament op de voormalige woning zelf is al met een houten raamwerk vastgetimmerd, alsof het anders naar beneden kan storten.

,,We maken ons er zorgen om dat dit erfgoed in handen komt van partijen die het niet zo nauw nemen met de culturele pareltjes in deze stad”, legt Judith Oudshoorn uit. Ze zegt een ‘strijdplan’ te missen bij het college om het erfgoed te beschermen. ,,Als iemand anders zo’n monument koopt, moet die aan allerlei voorwaarden voldoen. Wanneer blijkt dat je die eisen niet kunt stellen aan een ambassade, moet je daar consequenties aan verbinden. Misschien een zwartboek van ambassades met achterstallig onderhoud en daar dan geen panden meer aan verkopen.”

Want ze betwijfelt of de missie van het stadsbestuur zin heeft. ,,Ik heb niet het idee dat ze zich iets aantrekken van onze normen en waarden. Het is vreselijk onbeschoft, dat je onderdeel bent van een ambassadestad, je eigent je rijkserfgoed toe en in plaats van een goede partner te zijn, heb je er schijt aan.”

Niet de enige
Saoedi-Arabië is lang niet het enige land dat zich weinig lijkt te bekommeren om het aanzien van zijn gebouwen. In het verleden kwamen ook ambassades, consulaten of andere gebouwen van bijvoorbeeld Kroatië, Griekenland en Egypte om die reden in de spotlights te staan. ,,Telkens loopt het vast in bureaucratisch geëmmer over wie er verantwoordelijk is en dat we een ambassade er niet op kunnen aanspreken.”

Antwoord krijgen op de vraag hoe het kan dat de gebouwen er zo slecht aan toe zijn en welke plannen de Saoedi’s hebben voor renovatie of verkoop, blijkt inderdaad niet eenvoudig. Ondanks herhaalde pogingen en evenzoveel verzoeken om wat later terug te bellen, kreeg deze krant daar vooralsnog geen antwoord op. Eén medewerker liet zich ontvallen dat het aangebouwde deel dat aan de Van Bleiswijkstraat grenst, gesloopt gaat worden.