Haagse VVD in de pers: VOLLE KLASSEN, LEGE LERARENKAMERS

, Den Haag

Den Haag Centraal, 30 augustus 2018
door: Mieke van Dixhoorn en Kim Andriessen

Primair onderwijs snakt naar een meesterzet
Het lukt allemaal nog net in het primair onderwijs in Den Haag. Voor zover bekend is er in deze eerste schoolweek geen enkele klas naar huis gestuurd, maar daar was op veel plekken kunst- en vliegwerk voor nodig. Brenda Benne-Saleh, bestuurder van PO in actie (landelijke vakbond voor leerkrachten in het primair onderwijs), zegt: “Ik weet zeker dat hier in de stad onbevoegde leraren voor de klas staan. Scholen zullen daar niet mee te koop lopen, maar het speelt wel.”
Tot nu toe wordt er sceptisch gereageerd op plannen van aanpak, zowel landelijk als lokaal. ‘Meer dan pleisters plakken is het niet,’ volgens de Algemene onderwijsbond (Aob). Naar schatting van de gemeente en de sector zijn 70 tot 80 voltijdvacatures voor Haagse docenten nog niet vervuld. Volgens voorspellingen van onderzoekbureaus zullen er in 2022 zeker 267 basisschoolleraren te weinig zijn in de hofstad.
Op de Petrus Dondersschool in Vrederust waren voor de vakantie nog vier vacatures. Het back-upscenario lag klaar. “Intern begeleiders zouden voor de klas komen,” legt directeur Senne Donders uit. “Dan was mijn takenpakket een stuk groter geworden.” Maar gelukkig was het niet nodig, want de vrijdag voor het laatste vakantieweekend kon de directeur nog iemand aannemen. Wel via een detacheringsbureau. Dus de vacatures blijven gewoon openstaan.
Volgens landelijke cijfers van het CBS bestaat tegenwoordig ruim een kwart van het lerarenkorps uit flexibele krachten. Hoeveel van hen precies via een bureau werken, is nog onduidelijk. Dat de bureaus steeds meer worden ingezet, is wel duidelijk. Frank Krisman, directeur van basisschool De Fontein in Wateringse Veld, vertelt: “Een jaar geleden schakelde je ze in voor ziektevervanging. Dus voor een dag, of misschien een week. Nu is het steeds vaker voor langere termijn nodig. Een slechte ontwikkeling. Ik betaal voor zo iemand twee tot tweeënhalf keer zoveel. Dan heb ik liever twee leerkrachten. Het geld komt zo niet ten goede aan het onderwijs.” Extra cru, nu in het regeerakkoord ruim 300 miljoen euro beschikbaar is gesteld voor betere salarissen. Stichting Christelijk Onderwijs Haaglanden (SCOH), met 39 basisscholen in en rondom Den Haag, gaf in juli aan dat er inmiddels 4,5 miljoen euro naar uitzendbureaus gaat. In 2012 bedroeg de kostenpost nog 2 miljoen euro.

Auto
De leraren die er zijn, hebben het voor het uitzoeken. Een baan dicht bij huis of met extraatjes, het kan allemaal. “Ik had iemand op sollicitatie,” vertelt Donders. “Maar zij heeft uiteindelijk gekozen voor een aanbod van zo’n detacheringsbureau. Daar kreeg ze een leaseauto, een beter salaris en flexibelere uren.” De directeur doet er alles aan om zelf nieuwe mensen te vinden. “Ik benader tegenwoordig ook zelf mensen op LinkedIn, dan heb je geen tussenpersoon nodig. En als medewerkers iemand binnenhalen, zou ik ze bij wijze van spreken trakteren op een etentje. Je moet wat. Toch val je terug op bureaus zoals Maandag. Je kunt niet met ze, maar ook niet zonder ze.”
Saleh van PO in actie is het daarmee eens, maar is allesbehalve gelukkig met de ontwikkeling. “Wij werken in de publieke sector, dus met overheidsgeld. Daar hoort geen commerciële partij tussen te zitten. Maar tegelijkertijd is het wel logisch. Want zo krijgen scholen die wanhopig op zoek zijn naar leerkrachten tenminste nog iemand voor de klas. Géén leraar is natuurlijk het allerslechtste scenario.”
Behalve geld kost het inschakelen van bureaus ook tijd en moeite. Krisman: “Mijn team is elke keer weer bezig om mensen in te werken en de docenten zelf moeten de school en de kinderen leren kennen.”
Wethouder Saskia Bruines (D66, onderwijs) reageert: “Je ziet dat bij personeelsschaarste de uitzendbranche er bovenop duikt. Dit gebeurt nu dus ook in het onderwijs. Maar er zijn binnen het onderwijs geen mogelijkheden deze meerkosten terug te verdienen, het beschikbare budget blijft hetzelfde. Het betekent dus dat er op andere posten bezuinigd moet worden, waardoor het echt ten koste gaat van de kwaliteit van het onderwijs. Dat moeten we niet willen.”
Over het plan van ministers Slob (CU) en Van Engelshoven (D66) dat vorige week bekend werd, zegt Bruines: “Je kunt er van alles van vinden, maar het laat vooral zien dat niets doen geen optie is. Het is lastig dat er geen extra geld beschikbaar is, maar niemand is er bij gebaat als we daarom niets meer zouden doen. We staan samen, rijksoverheid, gemeente en onderwijssector, voor deze maatschappelijke uitdaging. Daar mogen we niet voor weglopen.”

Situatie
Bruines gaat donderdagmiddag in debat met de commissie over het lerarentekort en haar eigen plan van aanpak. “We hebben te maken met een verre van ideale situatie,” zegt Chris van der Helm (VVD). Hij wijst erop dat het vooral een landelijk vraagstuk is. “We hebben al gezorgd voor meer parkeervergunningen voor leraren. Misschien kunnen we meer van dat soort kleine dingen doen. Zoals een Haagse lerarendag. Gewoon om het signaal te geven: we zijn blij met jullie.” Wat de opkomst van detacheringsbureaus betreft, wil hij van de wethouder weten wat deze voor effect hebben. “Het kan zijn dat ze juist oudere docenten weer aan het werk krijgen, dan is het prima. Maar als de bureaus inderdaad alleen het probleem verplaatsen, dan is dat absoluut geen goede zaak.”

Samenwerken
Zijn linkse collega’s Joris Wijsmuller (HSP) en Mikal Tseggai (PvdA) zien misschien wel een rol voor de gemeente om zich te gaan bemoeien met werving en selectie van leraren. “Kunnen we niet zelf het uitzendbureau zijn?”, vraagt de HSP’er zich af. “We zijn vast niet de enige met dit probleem. Laten we samenwerken met andere gemeentes en vooral niet gaan concurreren. Je moet onderwijsgeld effectief inzetten. Nu lekt het weg.”
Een belangrijke maatregel die Bruines wil treffen, is een Haagse lerarenopleiding opzetten. Daar trekt ze drie ton voor uit. Tsegga vraagt zich af waarom. “Leiden zit op tien minuten afstand. Het hele idee van de Haagse Campus was toch dat je opleidingen met Leiden kon uitwisselen?” Schooldirecteuren Krisman en Donders vragen vooral aandacht voor de werkdruk. “Het is een pittige job, je moet je op dit moment maar zien te redden.” Leraren die nog een baan zoeken, zijn welkom. Elke school zoekt er nog twee. Krisman: “Maar drie zou ook goed zijn!”